Darowizna przelana na konto wierzyciela osoby obdarowanej – czy trzeba płacić podatek w takiej sytuacji? Darowizna środków pieniężnych między członkami najbliższej rodziny, co do zasady, korzysta ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. W praktyce jednak pojawia się pytanie, czy zwolnienie przysługuje również wtedy, gdy darczyńca przelewa pieniądze nie na konto obdarowanego, lecz bezpośrednio na rachunek jego wierzyciela, np. sprzedającego mieszkanie, dewelopera lub banku.
Zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, osoby należące do tzw. „grupy zerowej” (m.in. rodzice, dzieci, małżonkowie, rodzeństwo) mogą skorzystać z pełnego zwolnienia podatkowego. Jednym z warunków jest udokumentowanie otrzymania środków pieniężnych przelewem bankowym lub przekazem pocztowym, oraz zgłoszenie darowizny do urzędu skarbowego w wymaganym terminie.
Przez wiele lat organy podatkowe prezentowały restrykcyjne stanowisko, zgodnie z którym pieniądze musiały wpływać bezpośrednio na rachunek bankowy obdarowanego. Jeżeli darczyńca przelewał środki od razu na konto wierzyciela obdarowanego, fiskus zazwyczaj odmawiał prawa do zwolnienia podatkowego. Jednak podatnicy w takiej sytuacji nie zawsze stoją na z góry przegranej pozycji, bo sądy administracyjne coraz częściej wydają dla nich korzystne wyroki. Szczególne znaczenie ma orzecznictwo dotyczące sytuacji, w których darowizna została przekazana bezpośrednio na rachunek wierzyciela obdarowanego, zgodnie z wolą stron i została odpowiednio udokumentowana.
W takiej właśnie sprawie Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wydał wyrok pod koniec 2024 roku pod sygnaturą III FSK 669/23. Przedmiotowa sprawa dotyczyła podatnika, który otrzymał od ojca darowiznę na zakup mieszkania. Umowa darowizny została zawarta w formie pisemnej. Zawierała informację, że określona kwota zostanie przelana bezpośrednio przez darczyńcę na wskazane konto zbywcy nieruchomości. Następnie obdarowany zgłosił darowiznę do fiskusa, w wymaganym sześciomiesięcznym terminie.
Fiskus uznał, zgodnie ze schematem, że darowizna nie może być zwolniona z podatku od spadków i darowizn. Powodem oczywiście był fakt, że pieniądze nie wpłynęły na konto syna, czyli obdarowanego. Ojciec, jako darczyńca, zrobił przelew bezpośrednio na konto osoby sprzedającej mieszkanie. Sprawa ostatecznie znalazła swój finał w NSA. Sąd przyznał rację podatnikowi. NSA uznał, że przelew wykonany przez darczyńcę bezpośrednio na konto wierzyciela obdarowanego nie powinien automatycznie pozbawiać prawa do zwolnienia podatkowego. Jeżeli z dokumentów jednoznacznie wynika, że środki zostały przekazane na rzecz obdarowanego i służyły realizacji jego zobowiązania, cel przepisu zostaje osiągnięty.
Warto tu jednak podkreślić, że pomimo korzystnego orzecznictwa sądowego organy podatkowe nadal prezentują bardziej formalistyczne podejście, co powoduje ryzyko sporu z fiskusem. Dlatego przy planowaniu większych darowizn warto zadbać o właściwą dokumentację oraz rozważyć sposób przekazania środków, który nie będzie budził wątpliwości podatkowych.
Masz dodatkowe pytania?
Zapraszamy do kontaktu i umówienia spotkania w Kancelarii w Warszawie. Zapewniamy naszym Klientom kompleksową pomoc prawną
