Fałszywe faktury i tzw. „puste koszty” mogą pociągnąć za sobą odpowiedzialność karną na podstawie przepisów Kodeksu karnego (k.k.) i Kodeksu karnego skarbowego (k.k.s.). Zjawisko posługiwania się fałszywymi fakturami oraz wykazywania pustych kosztów od lat stanowi poważny problem w obrocie gospodarczym. Choć dla niektórych przedsiębiorców może się to wydawać sposobem na obniżenie zobowiązań podatkowych, w rzeczywistości wiąże się z bardzo poważnymi konsekwencjami, w tym odpowiedzialnością karną.
W praktyce organów ścigania używa się kilku pojęć. Przyjmuje się, że pusta faktura to dokument, który nie odzwierciedla żadnego rzeczywistego zdarzenia gospodarczego, czyli faktura dokumentująca transakcję, do której w ogóle nie doszło. Nierzetelna faktura to z kolei dokument, który odnosi się do realnej czynności, ale przedstawia ją niezgodnie z rzeczywistością. Na przykład co do wartości, ilości towaru, rodzaju usługi albo strony transakcji. W literaturze i piśmiennictwie podatkowym wskazuje się, że pusta faktura jest szczególną postacią faktury nierzetelnej ponieważ pozoruje zdarzenie gospodarcze, którego w ogóle nie było.
Z kolei puste koszty to, w języku potocznym, ujmowanie w kosztach uzyskania przychodów wydatków, które nie są faktycznie poniesione albo nie pozostają w związku z przychodem. Najczęściej przybierają one postać fikcyjnych usług doradczych, marketingowych, transportowych. Ich celem jest sztuczne obniżenie podstawy opodatkowania.
Fałszywe faktury i puste koszty to nie tylko ryzykowna praktyka księgowa, ale poważne przestępstwo, które może skutkować wieloletnim pozbawieniem wolności i znacznymi stratami finansowymi. W praktyce często dochodzi do sytuacji, w której sprawca odpowiada jednocześnie za przestępstwo z Kodeksu karnego (np. fałszowanie dokumentów), oraz za przestępstwo skarbowe (np. oszustwo podatkowe).
Art. 62 § 2 k.k.s. mówi o odpowiedzialności za wystawienie faktury nierzetelnej. Kara to 720 stawek dziennych albo/i kara pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż rok. Natomiast zgodnie z art. 271a. k.k. § 1. „Kto wystawia fakturę lub faktury, zawierające kwotę należności ogółem, której wartość lub łączna wartość jest znaczna, poświadczając nieprawdę co do okoliczności faktycznych mogących mieć znaczenie dla określenia wysokości należności publicznoprawnej lub jej zwrotu albo zwrotu innej należności o charakterze podatkowym lub takiej faktury lub faktur używa, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.” Gdy wartość takich faktur przekracza kwotę 5 mln złotych czyn jest kwalifikowany jako zbrodnia vatowska i zgodnie z art. 271a § 2 k.k. jest zagrożony karą pozbawienia wolności od 3 do 20 lat.
W przestrzeni gospodarczej niestety nadal zdarzają się sytuacje, że niektórzy przedsiębiorcy próbują posługiwać się fałszywymi fakturami, ale organy skarbowe i ścigania dysponują coraz skuteczniejszymi narzędziami do wykrywania takich nadużyć, dlatego pozorne „oszczędności” mogą szybko przerodzić się w bardzo kosztowne konsekwencje.
Masz dodatkowe pytania?
Zapraszamy do kontaktu i umówienia spotkania w Kancelarii w Warszawie. Zapewniamy naszym Klientom kompleksową pomoc prawną
