Jaka jest odpowiedzialność odszkodowawcza faktycznego członka zarządu w spółce kapitałowej? W obrocie gospodarczym, czasami spotykaną praktyką, jest sprawowanie realnego wpływu na prowadzenie spraw spółki przez osoby formalnie niewchodzące w skład jej organów. Działanie takie jest nazywane również zarządzaniem z tylnego fotela. Zjawisko to rodzi istotne konsekwencje prawne, w szczególności w zakresie odpowiedzialności odszkodowawczej.
Polskie prawo nie zawiera definicji faktycznego członka zarządu. Pojęcie to zostało jednak wypracowane w doktrynie i orzecznictwie. Za faktycznego członka zarządu uznaje się osobę, która:
– nie została formalnie powołana do zarządu spółki, albo jej powołanie z jakichś przyczyn jest wadliwe lub gdy jej mandat wygasł,
– działa na prawach prawidłowo powołanych członków zarządu,
– faktycznie prowadzi sprawy spółki i posiada informacje na temat jej działalności lub wywiera decydujący wpływ na jej decyzje,
– działa w sposób ciągły i samodzielny, a nie jedynie incydentalny,
– występuje wobec pracowników i osób trzecich jako osoba decyzyjna w spółce,
– posiada dostęp do konta bankowego spółki.
Faktycznym członkiem zarządu może to być np. wspólnik większościowy, były członek zarządu, prokurent lub doradca, który w praktyce przejmuje funkcje zarządcze poprzez wykonywanie kompetencji właściwych członkom zarządu.
Odpowiedzialność odszkodowawcza faktycznego członka zarządu nie wynika wprost z przepisów Kodeksu spółek handlowych, jednak może być dochodzona na podstawie art. 293, 300 i 483 k.s.h. Wynika z nich odpowiedzialność członka zarządu wobec spółki za szkody wynikające z nie wykonania lub nienależytego wykonania swoich obowiązków, działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami umowy spółki.
Odpowiedzialność taka może być wywodzona również z przepisów prawa cywilnego. Najczęściej wskazywaną podstawą odpowiedzialności faktycznego członka zarządu jest art. 415 k.c., zgodnie z którym ten, kto z winy swojej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Odpowiedzialność ta odnosi się do sytuacji gdy działania faktycznego członka zarządu: są bezprawne, zawinione i pozostają w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą.
Odpowiedzialność odszkodowawcza faktycznego członka zarządu stanowi ważny instrument ochrony interesów spółki. Choć brak jest bezpośrednich regulacji ustawowych w tym zakresie, istniejące przepisy prawa cywilnego oraz utrwalona linia orzecznicza pozwalają na skuteczne dochodzenie roszczeń wobec osób, które faktycznie kierują spółką, nie ponosząc formalnie odpowiedzialności organowej.
Masz dodatkowe pytania?
Zapraszamy do kontaktu i umówienia spotkania w Kancelarii w Warszawie. Zapewniamy naszym Klientom kompleksową pomoc prawną
