Podatek się przedawni a kara nie? Ministerstwo Finansów (MF) już jakiś czas temu zaproponowało istotne zmiany w przepisach w prawie podatkowym i karnym skarbowym. Jednym z najbardziej kontrowersyjnych elementów tej reformy jest planowana modyfikacja art. 44 Kodeksu karnego skarbowego (k.k.s.), która, zdaniem niektórych ekspertów, doprowadzi do sytuacji, w której zobowiązanie podatkowe ulegnie przedawnieniu, ale odpowiedzialność karna podatnika – już nie.
Zgodnie z art. 44 k.k.s. § 1, przedawnienie karalności przestępstw skarbowych zależy od zagrożenia karą i wynosi zasadniczo:
– 5 lat – dla czynów zagrożonych karą do 3 lat pozbawienia wolności,
– 10 lat – dla poważniejszych przestępstw.
Kluczowe znaczenie ma tutaj § 2 art. 44 k.k.s., który stanowi, że: karalność przestępstwa skarbowego ustaje również wtedy, gdy przedawni się sama należność publicznoprawna (np. podatek). W praktyce oznacza to, że jeśli zobowiązanie podatkowe wygasło (najczęściej po 5 latach od końca roku podatkowego), organy nie mogą już skutecznie prowadzić postępowania karnego skarbowego w tej sprawie. I to właśnie § 2 art. 44 k.k.s. ma być usunięty z ustawy.
Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że planowane zmiany w art. 44 k.k.s. są powiązane ze zmianami w Ordynacji podatkowej. Chodzi o art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej i częstych zarzutach o instrumentalnym wszczynaniu postępowań karnych skarbowych w celu niedopuszczenia do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Sygnały takie spływały z Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) oraz od Rzecznika Praw Obywatelskich. W związku z tym MF zaproponowało uchylenie art. 70 § 6 pkt 1 oraz powiązanych z nim art. 70 § 7 pkt 1 i art. 70c Ordynacji podatkowej, aby zapobiec praktykom instrumentalnego wszczynania postępowań karnych skarbowych.
Jednak w związku z proponowanymi zmianami w Ordynacji podatkowej, Ministerstwo Finansów stwierdziło, że “Pozostawienie przesłanki przedawniania karalności czynu określonej w art. 44 § 2 skutkowałoby brakiem możliwości skazania sprawców poważnych przestępstw skarbowych, w sprawach których w postępowaniach karnych skarbowych zgromadzono obszerny materiał dowodowych będący następstwem wielowątkowych kontroli celno-skarbowych, kontroli podatkowych lub postępowań podatkowych. Karalność ta musi być także zapewniona w przypadku postępowań prowadzonych przez Prokuraturę Europejską, do której Polska przystąpiła od marca 2024 r.”
Proponowane przez MF zmiany w przepisach mają wejść w życie pod koniec bieżącego roku. Wtedy okaże się czy i w jaki sposób zmieni się prowadzenie postępowań karnych skarbowych przez fiskusa. Warto jednak podkreślić, że w przypadku pojawienia się problemów finansowych i zaległości podatkowych dobrą praktyką jest zawarcie ugody z US i rozłożenia zadłużenia na raty, aby nie dopuścić do sytuacji, w której organ podatkowy wszczyna postępowanie karne skarbowe.
Masz dodatkowe pytania?
Zapraszamy do kontaktu i umówienia spotkania w Kancelarii w Warszawie. Zapewniamy naszym Klientom kompleksową pomoc prawną
