Zajęcie udziałów w spółce to jedno z wielu narzędzi jakie posiada urząd skarbowy (US). Jest jednym z mniej oczywistych, ale bardzo istotnych środków służących egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Dodatkowo informacja o zajęciu może zostać ujawniona w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS). Dla przedsiębiorców może to oznaczać poważne konsekwencje zarówno prawne, jak i biznesowe.
Zajęcie udziałów przez urząd skarbowy odbywa się w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji. Podstawą jest ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), która umożliwia organom egzekucyjnym (np. naczelnikowi urzędu skarbowego) dochodzenie należności z tytułu zaległych podatków poprzez zajęcie różnych składników majątku dłużnika. Udziały w spółce z o.o. są traktowane jako prawa majątkowe, a więc mogą podlegać egzekucji – podobnie jak rachunki bankowe czy nieruchomości. Urząd skarbowy może egzekwować w ten sposób zaległości podatkowe wynikające np. z działalności gospodarczej lub przeniesione na podstawie art. 299 Kodeksu spółek handlowych (k.s.h.). Przepis ten stosowany jest w przypadku bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce z o.o. W tej sytuacji członkowie zarządu spółki odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania całym swoim prywatnym majątkiem, w tym również udziałami.
Zgodnie z art. 96j § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje jednocześnie zajęcia udziału w spółce z o.o. jak i wierzytelności z tego udziału. W praktyce zajęcie dotyczy prawa własności (udział w spółce) oraz możliwych do wypłacenia za dany rok obrotowy dywidend. Sama procedura polega na przesłaniu zawiadomienia o zajęciu udziałów do spółki, w której dłużnik posiada udziały. Organ egzekucyjny informuje spółkę, aby nie wypłacała żadnych należności przypadających zobowiązanemu, do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Wszystkie kwoty powinny być przekazywane organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zgodnie z art.96j §2 u.p.e.a. za moment zajęcia udziałów przyjmuje się datę doręczenia spółce zawiadomienia.
Od momentu zajęcia dłużnik traci możliwość swobodnego rozporządzania udziałami – nie może ich sprzedać ani obciążyć bez zgody organu egzekucyjnego. Bardzo istotne znaczenie ma również ujawnienie w KRS informacji o zajęciu udziałów przez US. W praktyce oznacza to, że zaległości podatkowe wspólnika mogą przekładać się na stabilność całego przedsiębiorstwa oraz utratę wiarygodności biznesowej. Wpis może odstraszać inwestorów i partnerów. Ma również wpływ na funkcjonowanie spółki, bo w skrajnych przypadkach może dojść do przymusowej sprzedaży udziałów.
Dlatego kluczowe jest bieżące monitorowanie zobowiązań wobec fiskusa oraz szybkie reagowanie na pojawiające się problemy finansowe. Wczesne podjęcie działań i negocjacje z urzędem skarbowym ugody w celu rozłożenia na raty zadłużenia w US może zapobiec zastosowaniu tak drastycznych środków egzekucyjnych.
Masz dodatkowe pytania?
Zapraszamy do kontaktu i umówienia spotkania w Kancelarii w Warszawie. Zapewniamy naszym Klientom kompleksową pomoc prawną
